Openbaarheid van bestuursdocumenten
Het directie-generaal Ontwikkelingssamenwerking, kortweg DGOS genaamd voert regelmatig controles uit bij ngo´s aangezien deze voor een heel groot deel gefinancieerd worden met overheidsgelden. Deze evaluaties, controles hebben -onder meer- betrekking op de effectiviteit en de programmawerking van de ngo´s. De ngo´s dienen actieplannen (lees: concrete doelstellingen) in bij DGOS en DGOS evalueert na de uitvoering van deze doelstellingen of deze laatste op een kwalitatieve en/of een kwantitatieve manier zijn behaald.
Op basis van de wet van de openbaarheid van bestuur van 11 april 1994 vroegen wij de evaluaties van de actieplannen op, en dit van de volgende ontwikkelingsngo´s: 11.11.11, Damiaanactie, Triasngo, Vredeseilanden, Broederlijk Delen, Oxfam Solidariteit, Protos, Caritas, Volens.
Normaliter zijn deze documenten voor iedere burger openbaar, maar vanaf het eerste moment weigerde DGOS deze evaluaties vrij te geven. Jammer want ze geven een zeer goed beeld van de effectiviteit en de -al dan niet- goede werking van een ngo.
Wij stapten met deze weigering van DGOS naar de commissie voor openbaarheid van bestuursdocumenten. Deze commissie is een officieel orgaan van de Belgische overheid. Niet alle overheidsdocumenten zijn openbaar. Deze commissie is dan ook in het leven geroepen om op basis van het grondwettelijk recht een advies hierover te verlenen.
Positief advies
De commissie gaf ons op 27 april 2007 een positief advies. Alle door ons opgevraagde informatie moet volgens het Belgische recht wel degelijk openbaar gemaakt worden. DGOS kreeg ook dit antwoord van de commissie. Toch blijft DGOS het been stijf houden en wil geen inzage verschaffen. DGOS verwijst ons daarintegen door naar de desbetreffende NGO´s die deze documenten ook bezitten. Wij schreven dan ook alle bovenstaande NGO´s aan. Twee ngo´s gaven een negatief antwoord terug. Van de anderen kwam er het zoveelste stilzwijgen. Aan professor Frankie Schram, specialist openbaarheid van bestuur verbonden aan de K.U.Leuven & Universiteit Antwerpen, vroegen wij feedback nav het negatieve antwoord van DGOS. Zijn antwoord was duidelijk: “Het antwoord van DGOS zit er totaal naast en is niet gefundeerd.”
Waarom zijn deze documenten interessant?
Wij hebben in het verleden -off the record- een aantal evaluatierapporten kunnen inkijken. Deze evaluaties geven een goed beeld van hoe effectief en kwalitatief de werking van een ontwikkelingshulp-ngo wel is. Het was een schrijnende ervaring. Sommige ngo´s werden ronduit negatief beoordeeld, maar toch kregen ze daarna de gevraagde budgetten. En dit jaren na elkaar. Hierin speelt DGOS ook een vreemd spel, want het zijn zij tenslotte die een sterk signaal kunnen uitsturen naar de ngo. Een signaal dat de werking van een ngo tot een aanvaardbaar peil zou kunnen brengen. Er zit hier wel een addertje onder het gras. De een heeft natuurlijk de ander ook broodnodig.
En de donor? De donor krijgt de echte evaluaties niet te zien. Deze worden door de ngo´s herwerkt tot een zoete koek die de ontwikkelingshulp-ngo´s van hun beste kant laat zien. Het is mooi en edel om je beste kant te tonen, maar het mag wel een beetje waarheidsgetrouw zijn vinden wij. Al was het maar een beetje.
En wat met de man/vrouw in het Zuiden waar het eigenlijk allemaal om draait?
Ben Albu
Do(n)ordacht
Een chronologisch overzicht van de gevoerde communicatie vindt u hieronder: